Είναι αδύνατο για κάποιον να αγνοήσει τη σημασία που έχει η αθλητική ψυχολογία. Κυρίως σε χρονιά διεξαγωγής Ολυμπιακών Αγώνων. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες που έλαβαν χώρα το καλοκαίρι του 2020 στο Τόκυο αλλά και πιο πρόσφατα, το χειμώνα του 2022 στην Κίνα, οι ψυχολόγοι των αθλητών έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην κατάκτηση των χρυσών μεταλλίων. Τουλάχιστον για τις ΗΠΑ, ο ρόλος τους έχει την περιγραφή «ο άνθρωπος πίσω από την κουρτίνα». Μέχρις ότου η κουρτίνα αυτή έγινε σιδερένιο παραπέτασμα κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Μικρή αναδρομή
Αθλητική Ψυχολογία
Ο όρος «αθλητική ψυχολογία» υπάρχει από τη δεκαετία του 1920, όπου τον εισήγαγε ο Dr. Coleman Griffith του Πανεπιστημίου του Ιλινόις.
Οι προσπάθειές του βοήθησαν τους τότε κυρίαρχους Chicago Cubs. Ο Dr. Griffith ήταν τότε ο μοναδικός στο είδος. Η αθλητική ψυχολογία δεν ευδοκίμησε μέχρι την Ολυμπιακή περίοδο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, περίπου τη δεκαετία του 1980. Τότε, η ψυχολογία των αθλητών έγινε το εργαλείο ώστε οι Ολυμπιακές ομάδες των Ηνωμένων Πολιτειών να κερδίσουν τις αντίστοιχες της Ρωσίας σε διάφορα αθλήματα.
Μετά το πέρας του Ψυχρού Πολέμου, ο στρατός των ΗΠΑ συνέχισε να αξιοποιεί την αθλητική ψυχολογία. Σκοπός ήταν «η διαμόρφωση και η εισβολή» επίλεκτων στρατιωτικών μονάδων για εκπαίδευση και μάχη. Σήμερα ο στρατός των ΗΠΑ είναι ένας από τους μεγαλύτερους εργοδότες των ψυχολόγων των αθλητών στον κόσμο.
Σκοπός αυτού του άρθρου βέβαια, δεν είναι να παραδώσει μαθήματα ιστορίας. Αλλά μάλλον να συζητήσει τις αρχές της ψυχολογίας των αθλητών. Με αυτόν τον τρόπο θα παρουσιάσει πώς αυτές μπορούν ξεχωριστά ή συλλογικά να συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας και της ευεξίας. Αξίζει να σημειωθεί, πως δεν είμαστε αθλητικοί ψυχολόγοι, αλλά συμμετέχουμε σε έναν από τους πυλώνες της αθλητικής ψυχολογίας ως ηγέτες στον τομέα του ύπνου και της απόδοσης και έχουμε δουλέψει με μερικούς ψυχολόγους που έχουν ασχοληθεί με συλλογικές και επαγγελματικές αθλητικές ομάδες.
Αυτό το θέμα, λοιπόν, είναι εξαιρετικά σημαντικό για το πρόγραμμα Performance Enhancement Specialist της NASM!
Τι είναι η αθλητική ψυχολογία;
Αθλητική Ψυχολογία
Ο ορισμός της αθλητικής ψυχολογίας είναι η ενσωμάτωση τεκμηριωμένων αρχών της φυσιολογίας και της συμπεριφοράς στην πράξη με τη χρήση της ενίσχυσης της αθλητικής απόδοσης και της συνολικής αίσθησης της αυτοεκτίμησης.
Ο συγκεκριμένος τομέας, χρησιμοποιεί εργαλεία που παρέχουν τόσο υποκειμενική (π.χ. έρευνες) όσο και αντικειμενική (π.χ. wearables) ανατροφοδότηση καθώς και προπόνηση και σε ορισμένες περιπτώσεις, κλινικές στρατηγικές όπως η γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία.
Εργαλεία και τεχνικές
Αθλητική Ψυχολογία
Αυτά τα εργαλεία και οι τεχνικές αποσκοπούν στη βελτίωση της:
- Προσωπικότητας. Όσον αφορά ομαδικά αθλήματα, ο συνδυασμός προσωπικοτήτων σε μία ομάδα μπορεί να κερδίσει μέχρι και πρωταθλήματα! Υπάρχει λόγος που ομάδες όπως η Tampa Bay Buccaneers έχουν κάνει μετάβαση, από μία «κακή» ομάδα, σε αξιοσημείωτες αποδόσεις! Αυτό συνέβη αφού έγιναν προσθήκες στην ομάδα με δυναμικές προσωπικότητες, όπως ο Gronk και ο Brady. Ωστόσο, η δημιουργία της «κουλτούρας του νικητή» δεν αφορά μόνο αθλητές. Οι αθλητικοί ψυχολόγοι βρίσκουν τρόπους όχι μόνο για αθλητές αλλά και για πελάτες τους να αυξήσουν και να διατηρήσουν κίνητρα μέσω της δημιουργίας μιας αίσθησης σκοπού, της αυτοαποτελεσματικότητας (αυτοπεποίθηση για επιτυχία), ακόμη και μιας ρουτίνας που περιέχει ανταγωνιστικές υποχρεώσεις όπως η εργασία και η οικογένεια.
- Αθλητικής απόδοσης. Η βελτίωση της αθλητικής απόδοσης είναι το πιο προφανές όφελος. Έχω συνεργαστεί με αρκετούς όσο ήμουν στο στρατό για τη βελτίωση της ανάπαυσης, της αποκατάστασης, του νυχτερινού ύπνου και της απόδοσης της επόμενης ημέρας σε επαγγελματίες παίκτες χόκεϊ, παίκτες του μπέιζμπολ και ποδοσφαιριστές κολεγίων.
Συνήθως, οι αθλητικοί ψυχολόγοι ξοδεύουν πολύ χρόνο στην παρακολούθηση της αθλητικής απόδοσης και τη σύγκριση των αντικειμενικών κριτηρίων με τα υποκειμενικά κριτήρια, όσον αφορά το πώς αισθάνεται ο ασκούμενος για τις επιδόσεις του. Μόλις βρουν τα σημεία που χρειάζονται βελτίωση, ο ασκούμενος χρησιμοποιεί βιοανάδραση και αυτοαναφορές παρακολούθησης για να μετρήσει το επίπεδο βελτίωσης. - Προπονητικής. Ακόμη και οι προπονητές έχουν αθλητικούς ψυχολόγους. Όντας εγώ ο ίδιος προπονητής, αναγνωρίζω πως η προπόνηση δεν είναι εύκολη. Ακόμη και αν είστε αθλητής υψηλού επιπέδου. Η προπόνηση χρειάζεται αυτογνωσία, οξυδερκή παρατήρηση και μετρήσιμα αποτελέσματα για να δημιουργήσει πραγματικό αντίκτυπο στον ασκούμενο. Εξαιτίας αυτού, οι αθλητικοί ψυχολόγοι μπορούν να βοηθήσουν τους προπονητές να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση της κατάστασης σχετικά με το πώς το στυλ προπόνησης, οι συμπεριφορές τους και η άμεση ανατροφοδότηση από τον ασκούμενο επηρεάζουν τη συνολική του απόδοση.
Πότε να χρησιμοποιήσετε την αθλητική ψυχολογία;
Αθλητική Ψυχολογία
Δεδομένης της ταχείας ανάπτυξης στον τομέα της αθλητικής ψυχολογίας και της συνολικής δέσμευσης για καλύτερη υγεία και ευεξία τα τελευταία χρόνια – ιδίως μετά την πανδημία COVID-19 – το να βρείτε έναν αθλητικό ψυχολόγο είναι πιο εύκολο από ποτέ.
Πολλοί επαγγελματίες έχουν πολύπλευρες δεξιότητες και μπορούν να προσφέρουν τη βοήθειά τους σε πολλά ζητήματα όπως:
- Στην απώλεια κινήτρων. Θα βρείτε τρόπους αύξησης των κινήτρων για εσάς και τους ασκούμενούς σας μέσω της απόδοσης ευθυνών για τις ενέργειές σας. Επίσης, θα αξιοποιήσετε πολλά εργαλεία και τεχνικές για την αύξηση των εσωτερικών κινήτρων.
- Στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης. Βρίσκοντας έναν τρόπο ώστε να ανακαλύψετε τι σας δίνει ευχαρίστηση και χαρά. Παράλληλα, όμως, θα βελτιώσετε και την απόδοσή σας μέσω της οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ηθικού και σκοπού.
- Στη βελτίωση της ποιότητας ζωής σας. Θα βρείτε τρόπους για τη δημιουργία ισορροπιών. Θα μεγιστοποιήσετε την ποιότητα στην προπόνηση, την ανάπαυση/ανάκτηση και τις ανταγωνιστικές υποχρεώσεις της ζωής για τη βελτίωση της συνολικής υγείας και ευεξίας.
- Στους τρόπους παρακολούθησης της απόδοσης και των προπονητικών «κενών» που ενδεχομένως υπάρχουν. Σκοπός είναι να καταλήξετε σε λύσεις και τελικά στη βελτίωση.
- Στη μακροπρόθεσμη βελτιστοποίηση της υγείας και ευεξίας μέσω της οικοδόμησης μιας σταθερής θεμελιώδους σχέσης. Αυτή θα έχει ως βάση την καλλιέργεια κινήτρων, αυτό-αποτελεσματικότητας και απόδοσης.
Συμπέρασμα
Αθλητική Ψυχολογία
Εν κατακλείδι, η αθλητική ψυχολογία δεν θα έπρεπε ποτέ να είναι ταμπού. Αντιθέτως, είναι μέσο ώστε να βοηθήσει κάθε άτομο να ζήσει όσο το δυνατόν καλύτερα τη ζωή του σε καθημερινή βάση.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, θα γίνει διά ζώσης το πρόγραμμα του Mike Boyle, Certified Functional Strength Coach Level 1+2 (CFSC) Combo! Μπορείτε να κλείσετε τη θέση σας τώρα και ανεβείτε επιπέδο προπονητικά!
