Αυτό που ξεκίνησε ως μια αναζήτηση για την θεραπεία χρόνιων και θανατηφόρων ασθενειών, έχει κάνει την εμφάνισή του στην αρένα τον αθλητικών επιδόσεων. Οι κίνδυνοι του γονιδιακού ντόπινγκ είναι άγνωστοι. Ωστόσο, η δυνατότητα βελτίωσης της μυϊκής δύναμης, της αντοχής, και της παροχής οξυγόνου, καθώς και η μείωση αντίληψης του πόνου αποτελούν δελεαστικούς λόγους για εκείνους που ψάχνουν ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Μήπως όμως αυτή η δυσεύρετη γονιδιακή παρέμβαση οδηγεί την εξαπάτηση στα άκρα;
Μάθετε περισσότερα μέσα από το πρόγραμμα της NASM™, Certified Personal Trainer!
Μπορείτε να φανταστείτε μια διαφήμιση όπως την παρακάτω;
Γονιδιακό Ντόπινγκ
‘’Χρήστες doping προσοχή: Γιατί να σας χορηγηθεί ενέσιμα η ορμόνη, όταν ακόμα καλύτερα, μπορεί να σας χορηγηθεί ενέσιμα το γονίδιο που κωδικοποιεί την εν λόγω ορμόνη; Είναι τόσο απλό (Και τόσο περίπλοκο) το να έχεις τα γονίδια μέσα στο σώμα σου, που ελέγχουν την δύναμη, την αντοχή και την τόνωση των ορμονών. Σύντομα θα χλευάζεται τις παλιές τεχνικές doping που είναι ανιχνεύσιμες, καθώς οι επιστήμονες επαναλαμβάνουν τις δυσκολίες ανίχνευσης του πειραγμένου DNA σας (1-5).’’
Αυτός είναι ο λόγος που η γονιδιακή θεραπεία είναι το νεότερο, δημοφιλές ιατρικό φαινόμενο, κυρίως στους αθλητές. Ωσόσο, αξίζει ο κίνδυνος τα οφέλη του γονιδιακού ντόπινγκ;
Η χρήση τη γονιδιακής θεραπείας, σε ασθένειες που απειλούν την ζωή, είναι σε πρώιμα στάδια. Μερικές κλινικές μελέτες, επίσης, δεν πήγαν καλά. Ωστόσο, πολλοί αθλητές ήταν και είναι πρόθυμοι να δοκιμάζουν παράνομα ουσίες που πιθανότατα τους εξασφαλίζουν τη νίκη.
Γονιδιακή Θεραπεία
Γονιδιακό Ντόπινγκ
Κατά την διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, οι επιστήμονες έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα της γονιδιωματικής, με την προσδοκία ότι θα φέρουν την επανάσταση στην ιατρική. Η γονιδιακή θεραπεία είναι ένα τέλειο παράδειγμα – η θεραπεία που θα μπορούσε να θεραπεύσει χρόνιες αλλά και θανατηφόρες ασθένειες αλλάζοντας την γενετική ενός ατόμου. Παρακάτω, λοιπόν, θα δείτε τον τρόπο λειτουργίας:
Σε ένα άρρωστο άτομο χορηγείται ενέσιμα ένα γονίδιο που αρχίζει να κωδικοποιεί μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη που έχει την ικανότητα να ανατρέψει την ασθένεια. Αυτή η ειδική δόση του γενετικού υλικού, εναλλακτικά φορέας, εγχέεται μέσω ενός μη-ενεργοποιημένου ιού, στην συνέχεια ταξιδεύει στα στοχευμένα κύτταρα (ή μπορεί να εγχυθεί απευθείας στο στοχευμένο όργανο) οπού θα ενεργοποιηθεί και θα αρχίσει την κωδικοποίηση. Μετά την έγχυση, το γονίδιο θα μπορούσε να χρειαστεί μέρες για να ενεργοποιηθεί, ή σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και μήνες ή χρόνια.
Ο παγκόσμιος οργανισμός anti-doping (WADA) αντιμετωπίζει την γονιδιακή θεραπεία ως μια απειλή για την αθλητική δεοντολογία στα πολύ πρώιμα στάδια της ανάπτυξής της. Το 2003, ο WADA πρόσθεσε την γενετική τροποποίηση στην λίστα των απαγορευμένων ουσιών και άρχισε να αναζητάει διακαώς μεθόδους ανίχνευσης (1).
Κατάχρηση από τους Αθλητές
Γονιδιακό Ντόπινγκ
Η γενετική θεραπεία είναι πολλά υποσχόμενη για την θεραπεία ασθενειών όπως η αναιμία, η μυϊκή δυστροφία, η καρδιακή νόσος και η περιφερική αγγειακή νόσος. Ενδιαφέρων παρουσιάζει το γεγονός ότι τα οφέλη της θεραπείας για αυτές τις ασθένειες συμπίπτουν όμορφα με τις παραμέτρους της αθλητικής απόδοσης. Βελτιωμένη μυϊκή δύναμη, αύξηση της ποσότητας του οξυγόνου που μεταφέρουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια, ταχύτερη επαναφορά στο άθλημα μετά από τραυματισμό και παρατεταμένη αθλητική συμμετοχή (1,3,4).
Σε ανασκόπηση, οι Haisma et al. απαρίθμησαν τις γονιδιακές θεραπείες που ενδεχομέμως να χρησιμοποιήσει κάποιος αθλητής. (*Σημείωση: Έχει υψηλότερη αληθοφάνεια από την άποψη της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας).
EPO*: Διεγείρει την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, βελτιώνοντας την απόδοση στην αντοχή
Insulin-like Growth Factor (IGF-1)*: Για την αύξηση της μυϊκής μάζας.
Follistatin*: Αναστέλλει την δράση της μυοστατίνης, επιτρέποντας την μυϊκή υπερτροφία και υπερπλασία.
Vascular Endothethial Growth Factor (VEGF): Μεγαλώνει τα νέα αιμοφόρα αγγεία, αυξάνοντας την αίματος στου μύες που παράγουν έργο.
Growth Hormone (GH): Για την αύξηση της μυϊκής μάζας.
Endorphins: Μειώνουν την αντίληψη του πόνου.
Οι νέες γονιδιακές θεραπείες είναι δελεαστικές στους αθλητές λόγω της ανίχνευσής τους, που είναι δύσκολη. (Ο WADA υποστηρίζει ότι σε μια δεκαετία έρευνας θα υπάρχουν μέθοδοι ανίχνευσης). Οι πρωτεΐνες που δημιουργούν οι γονιδιακές θεραπείες θα είναι φαινομενικά ίδιες με εκείνες που το άτομο είδη έχει, ενώ οι φορείς site-specific (δηλαδή, που εκχύθηκαν απευθείας στα όργανα-στόχους, όπως οι μύες) θα είναι δύσκολο να εντοπιστούν, καθώς δεν θα εμφανίζονται στα ούρα ή στο αίμα.
Κίνδυνοι
Γονιδιακό Ντόπινγκ
Αλλά ποιοι είναι οι κίνδυνοι αυτής της δυνητικά μη ανιχνεύσιμης αύξησης της απόδοσης; Είναι πράγματι μεγαλύτεροι από ότι οι αθλητές μπορεί να γνωρίζουν;
Αρχικά μπορεί να μην λειτουργούνε. Σε δύο σημαντικές δοκιμές (έρευνες) σε ζώα, οι ερευνητές παρατήρησαν μια πλήρη αντιστροφή της προβλεπόμενης ενίσχυσης. Οι πιθήκοι που τους χορήγησαν το γονίδιο EPO ανέπτυξαν αναιμία μετά από αυτοάνοση απόκριση στην τεχνική πρωτεΐνη. Μία άλλη μελέτη χορήγησε σε ποντίκια ένα γονίδιο που κωδικοποιούσε έναν blocker της μυοστατίνης (Myostatin) (για την διέγερση της μυϊκής ανάπτυξης). Οι ειδικοί, παρατήρησαν χαμηλότερη μυϊκή δύναμη και γενική αντοχή σε σχέση με τα ποντίκια που ήταν στην ομάδα control.
Ένα ακόμα πρόβλημα είναι ο έλεγχος του χρόνου επίδρασης και της ποσότητας που λαμβάνουν οι αθλητές. Για παράδειγμα, μια υπέρ-έκφραση του γονιδίου EPO θα μπορούσε να υπέρ-παράγει ερυθρά αιμοσφαίρια, με αποτέλεσμα το αίμα να είναι παχύρρευστο σαν λάσπη. Ή, η αύξηση των επιπέδων GH ή IGH-1 (διεγείρουν την κυτταρική διαίρεση) θα μπορούσε να οδηγήσει σε καρκινογένεση.
Έπειτα, υπάρχει ο κίνδυνος κατά την χορήγηση η αθλητές να λάβουν γενετικά υλικά. Σε μελέτες εγκεκριμένες από την κυβέρνηση, οι ενέσιμοι ιοί ελέγχονται σε μεγάλο βαθμό για την τοξικότητα και την μόλυνση που μπορούν να μεταφέρουν. Πρότυπα εργαστηρίου που δεν πληρούν τις προδιαγραφές γενικού ελέγχου μπορεί να χορηγήσουν μη καθαρές (dirty) δόσεις.
Τέλος, το γονιδιακό doping είναι θέμα που αφορά την δημόσια υγεία. Για σύντομο χρονικό διάστημα μετά την χορήγηση του γονιδίου ενέσιμα, οι αθλητές είναι φορείς και μπορούν να το μεταφέρουνε και σε άλλα άτομα μέσω του σάλιου, του αίματος και των περιττωμάτων. Σε εξουσιοδοτημένες θεραπείες, οι ασθενείς που έλαβαν γενετικό υλικό, δεν πρέπει να φύγουν από την κλινική φροντίδα μέχρι οι ενδιάμεσοι ξενιστές να μην είναι ορατοί στα υγρά. Ένας άλλος δημόσιος κίνδυνος είναι η δημιουργία νέων ιών, αν οι επιστήμονες που προετοιμάζουν την δόση, δεν λαμβάνουν υπόψιν τις μεθόδους.
Πρόληψη
Γονιδιακό Ντόπινγκ
Είναι γεγονός, ότι οι αθλητικές ομάδες μπορούν να βρουν επιστήμονες για την προετοιμασία συνθετικών γονιδίων για τους αθλητές τους. Αν όμως οι προπονητές ή η αθλητές γνώριζαν τους κινδύνους, θα τους ενοχλούσε;
Η ευαισθητοποίηση σχετικά με το γονιδιακό ντόπινγκ, ελπίζουμε ότι θα μετριάσει την μελλοντική εφαρμογή. Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να τονίζουν τους κινδύνους για την υγεία, καθώς και τις πιθανές επιπτώσεις που αναφέρουν οι επιστήμονες.
Θα μεταδίδουν οι αθλητές τη μετάλλαξη των γονιδίων στα παιδιά τους;
Οι υγιείς αθλητές θα εμφανίζουν παρενέργειες παρόμοιες με αυτές των αρρώστων;
Επίσης, τι θα συμβεί στους αθλητές αυτούς μετά από μακροχρόνια λήψη;
Ποτέ δεν ξέρετε!
Πηγές
Γονιδιακό Ντόπινγκ
- Haisma, H.J., & Hon, O. (2006). Gene doping. International Journal of Sports Medicine, 27, 257-266. http://www.carnevalijunior.com.br/wp-content/uploads/2010/03/dopinggene.pdf.
- Wells, D.J. (2008). Gene doping: the hype and the reality. British Journal of Pharmacology, 154, 623-631. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1038/bjp.2008.144/pdf.
- Unal, M., & Unal, D.O. (2004). Gene doping in sports. Sports Medicine, 34(6), 357-362.http://link.springer.com/article/10.2165/00007256-200434060-00002#page-1
- Franks, T. (2015). Gene doping: sport’s biggest battle? BBC News.http://www.bbc.com/news/magazine-25687002.
- DeLessio, J. (2015). Genetic doping is the next frontier of cheating in sports. New York Magazine. http://nymag.com/next/2015/03/genetic-doping-is-the-next-frontier-of-cheating.html
