Στο παρελθόν, οι γιατροί συμβούλευαν ασθενείς με χρόνιες παθήσεις, όπως καρκίνο, να αποφεύγουν την κούραση και τη φυσική δραστηριότητα. Αυτές οι προτάσεις ήταν εμπειρικές, καθώς οι περισσότερες χρόνιες παθήσεις προκαλούνε αλλαγές στην λειτουργική ικανότητα. Το αποτέλεσμα είναι η μειωμένη φυσική απόδοση. Μια επιπλέον εμπειρική άποψη ήταν, ότι η άσκηση σε αυτήν την ομάδα ανθρώπων δημιουργεί κόπωση, δύσπνοια και ταχυκαρδία.
Ως εκ τούτου, η αποφυγή φυσικής δραστηριότητας οδηγούσε σε λιγότερη δυσφορία και ταλαιπωρία. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, επιστημονικά δεδομένα έχουν αλλάξει δραματικά τις ιδέες μας, σε σχέση με την άσκηση ασθενών με χρόνιες παθήσεις.
Γιατί είναι σημαντική η άσκηση σε χρόνιες παθήσεις;
Καρκίνος & 'Ασκηση
Το 1960 η συμπερίληψη της φυσικής δραστηριότητας στο πρόγραμμα αποκατάστασης, για ασθενείς με έμφραγμα του μυοκαρδίου, έθεσε ένα ορόσημο καθώς και άνοιξε νέες προοπτικές για την χρήση της άσκησης στην θεραπεία χρόνιων παθήσεων. Είναι πλέον ευρέως αποδεκτό, ότι η υπερβολική ξεκούραση αλλά και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, οδηγεί σε σοβαρή απώλεια φυσικής κατάστασης, μειώνει το λειτουργικό status και την ποιότητα ζωής του ασθενή.
Επιπλέον πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει, ότι η άσκηση είναι ένα αποτελεσματικό μέσο για την αντιμετώπιση αρκετών από τις δυσμενείς επιπτώσεις που δημιουργούν οι χρόνιες ασθένειες στη φυσική απόδοση. Ως αποτέλεσμα, η άσκηση στην πραγματικότητα είναι απαραίτητο συστατικό στην θεραπεία διάφορων παθήσεων. Για παράδειγμα, για τις περιφερικές αγγειακές διαταραχές, την χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, την ισχαιμική μυοκαρδιακή νόσο και την καρδιακή ανεπάρκεια. Η αξία της άσκησης για την αποκατάσταση ασθενών με χρόνιες παθήσεις, είναι πλέον απαραίτητη.
Είναι γεγονός ότι πολλές κλινικές, προσφέρουν προγράμματα άσκησης σε ασθενείς με μεταμόσχευση οργάνων, σε ασθενείς με έμφραγμα του μυοκαρδίου καθώς και σε ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Μέχρι πρόσφατα ήταν άγνωστη η σκοπιμότητα και η επίδραση των προγραμμάτων άσκησης σε ασθενείς με καρκίνο κατά την διάρκεια καθώς και μετά την θεραπεία.
Οφέλη της άσκησης
Καρκίνος & 'Ασκηση
Η άσκηση στα ογκολογικά προγράμματα αποκατάστασης αφορούσε φυσική θεραπεία για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων βλαβών, όπως ο ακρωτηριασμός ή η χειρουργική επέμβαση. Ωστόσο η άσκηση, όσον αφορά την στάση των ιατρών για τους ασθενείς με καρκίνο, αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς. Οι πρόσφατες αποδόσεις αθλητών που έκαναν θεραπεία για τον καρκίνο, έχουν εστιάσει την προσοχή τους στην επίδραση της προπόνησης στην φυσική απόδοση ασθενών με καρκίνο. Επιπλέον πρόσφατες έρευνες δείχνουν, ότι η φυσική δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση της ποιότητας ζωής, της διάθεσης και της φυσικής απόδοσης ασθενών με καρκίνο κατά την διάρκεια και μετά την θεραπεία.
Η τακτική φυσική δραστηριότητα αυξάνει το status απόδοσης ασθενών με καρκίνο του μαστού, που η θεραπεία τους περιλάμβανε συμβατική χημειοθεραπεία (1) και σε ασθενείς που έκαναν μεταμόσχευση του μυελού των οστών (2). Μειώνει, επίσης, την ψυχολογική δυσφορία και κόπωση, σε ασθενείς που η θεραπεία τους περιλάμβανε ακτινοθεραπεία (3) και μετά από υψηλής δόσης χημειοθεραπεία με περιφερική μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων του αίματος (4). Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί μείωση των επιπλοκών που σχετίζονται με την θεραπεία των ασθενών με καρκίνο, που συμμετείχαν σε προγράμματα άσκησης κατά την διάρκεια της θεραπείας τους (5,6). Τέλος προκαταρκτικά δεδομένα υποδεικνύουν, ότι η τακτική φυσική δραστηριότητα μπορεί να βελτιώσει την λειτουργία του ανοσοποιητικού (7,8,9). Ως εκ τούτου η άσκηση θα μπορούσε να παίξει συμπληρωματικό ρόλο κατά την διάρκεια της θεραπείας, αλλά και μετά την θεραπεία των ασθενών με καρκίνο.
Καρκίνος & άσκηση
Καρκίνος & 'Ασκηση
Περισσότερες πληροφορίες χρειάζονται σχετικά με την επίδραση και την σκοπιμότητα των προγραμμάτων άσκησης που απευθύνονται σε διαφορετικές ομάδες ασθενών με ογκολογικές ασθένειες. Πράγματι, ο ‘’Καρκίνος’’ είναι ο κοινός παρονομαστής για περισσότερες από 100 νεοπλασματικές ασθένειες, κάθε μια για διαφορετικό αίτιο, πορεία και πρόγνωση. Η φυσική ιστορία της ίδιας νοσολογικής διαταραχής μπορεί να ποικίλει σημαντικά σε διαφορετικές συνθήκες, όπως η οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία σε παιδιά και ενήλικες. Τέλος οι ασθενείς με καρκίνο, μπορεί να έχουν πολλά ειδικά προβλήματα.
Η χημειοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον μυελό τον οστών και ως εκ τούτου μείωση στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η προκύπτουσα αναιμία μειώνει την ικανότητα μεταφοράς οξυγόνου του αίματος. Παράγοντες όπως οι ανθρακυκλίνες, η κυκλοφωσφαμίδη και η ακτινοβολία του μεσοθωρακίου, μπορεί να οδηγήσουν σε βλάβη του μυοκαρδίου και μείωση της καρδιακής παροχής.
Η μεταστατική νόσος και το πλευριτικό εξίδρωμα προκαλούν μείωση της συνολικής ικανότητας των πνευμόνων. Επιπλέον οι αλλαγές στην πνευμονική αρχιτεκτονική λόγω χειρουργικής θεραπείας του πρωτογενούς ή μεταστατικού καρκίνου του πνεύμονα ή ως επακόλουθο ίνωσης μετά από ακτινοθεραπεία, μπορεί να μεταβάλουνε την αναλογία αερισμού-αιμάτωσης. Η θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά μέσα (για παράδειγμα, των υψηλών δόσεων κορτικοστεροειδών και κυκλοσπορίνη) μπορεί να οδηγήσει σε αξιοσημείωτη απώλεια της μυϊκής μάζας και σοβαρή μυοπάθεια.
Διατροφή
Καρκίνος & 'Ασκηση
Επιπλέον η μειωμένη πρωτεΐνη και πρόσληψη θερμίδων, ως συνέπεια της ανορεξίας και της ναυτίας και η μειωμένη απορρόφηση μετά από γαστρεντερική χειρουργική επέμβαση, μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικό ισοζύγιο αζώτου και ως εκ τούτου, σε μια καταβολική κατάσταση. Τέλος μια αύξηση στη συγκέντρωση των κυτοκινών-ιντερλευκίνων 1 και 6, ο παράγοντας νέκρωσης όγκου, και η άλφα ιντερφερόνη που προκύπτει από την αλληλεπίδραση μεταξύ του όγκου και του αμυντικού συστήματος του ξενιστή, έχει σχέση με μυϊκή εξασθένηση. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν τη φυσική κατάσταση των ασθενών και να μειώσουν την απόδοσή τους. Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά κατά το σχεδιασμό ενός προγράμματος άσκησης.
Οι έρευνες σχετικά με την επίδραση της άσκησης στην πρόληψη και την αποκατάσταση του καρκίνου και της φυσικής δραστηριότητας στην λειτουργία του ανοσοποιητικού, βρίσκονται σε εξέλιξη. Το πεδίο αυτό πρόκειται να αποτελέσει ένα από τα πιο ενεργά πεδία στην ιατρική της άθλησης. Είναι σίγουρα καιρός να ανταποκριθούμε στην πρόκληση.
Πηγές
Καρκίνος & 'Ασκηση
- MacVicar MG, Winningham ML, Nickel JL. Effects of aerobic interval training on cancer patients’ functional capacity. Nurs Res 1989;38: 348-351. [PubMed]
- Dimeo F, Bertz H, Finke J, Fetscher S, Mertelsmann R, Keul J. An aerobic exercise program for patients with haematological malignancies after bone marrow transplantation. Bone Marrow Transplant 1996;18: 1157-1160. [PubMed]
- Mock V, Dow KH, Meares CJ, et al. Effects of exercise on fatigue, physical functioning, and emotional distress during radiation therapy for breast cancer. Oncol Nurs Forum 1997;24: 991-1000. [PubMed]
- Dimeo FC, Stieglitz RD, Novelli-Fischer U, Fetscher S, Keul J. Effects of physical activity on the fatigue and psychological status of cancer patients during chemotherapy. Cancer 1999;85: 2273-2277.[PubMed]
- Winningham ML, MacVicar MG, Bondoc M, Anderson JI, Minton JP. Effect of aerobic exercise on body weight and composition in patients with breast cancer on adjuvant chemotherapy. Oncol Nurs Forum1989;16: 683-689. [PubMed]
- Dimeo F, Fetscher S, Lange W, Mertelsmann R, Keul J. Effects of aerobic exercise on the physical performance and incidence of treatment-related complications after high-dose chemotherapy. Blood1997;90: 3390-3394. [PubMed]
- Nehlsen-Cannarella SL, Nieman DC, Balk-Lamberton AJ, et al. The effects of moderate exercise training on immune response. Med Sci Sports Exerc 1991;23: 64-70. [PubMed]
- Kaufman JC, Harris TJ, Higgins J, Maisel AS. Exercise-induced enhancement of immune function in the rat. Circulation 1994;90: 525-532. [PubMed]
- Crist DM, Mackinnon LT, Thompson RF, Atterbom HA, Egan PA. Physical exercise increases natural cellular-mediated tumor cytotoxicity in elderly women. Gerontology 1989;35: 66-71. [PubMed]
This article was published in Br J Sports Med 2000;34:160-161
